Қызмет түрлері

Ядролық отын циклының (ЯОЦ) өнімдері

Бүгінде Қазатомөнеркәсіп «Үлбі металлургиялық зауыты» АҚ-ның (ҮМЗ) Уран өндірісі арқылы әлемдік нарыққа мынадай өнімдер жеткізе алады:
• ресейлік дизайндағы реакторларға арналған отын табелткаларын, соның ішінде жанып кететін жұтқыштар қосылған отын таблеткаларын;
•жеңіл сулы энергетикалық реакторларға арналған отын таблеткаларын, соның ішінде франциялық Framatome компаниясының дизайн реакторларына арналған AFA 3G типті отын таблеткаларын.
Бұдан басқа, ҮМЗ-да қолданылатын уран тотығы ұнтақтарын өндіру технологиясы құрамында уран бар материалдардың кең спектрін қайта өңдеу арқылы 235U бойынша 5% - ға дейін байытылған керамикалық сұрыпты уран қостотығының ұнтағын өндіруге мүмкіндік береді.


Қазатомөнеркәсіп өзінің әріптесі, Қытайдың бас ядролық-энергетикалық корпорациясы CGNPC-мен бірлесіп ҮМЗ базасында ҚХР атом станцияларында ядролық отын ретінде пайдалану үшін жылу бөлгіш құрамалар шығаратын зауыт салу жобасын іске асырды. 2020 жылдың желтоқсанында зауыт пайдалануға берілді, ал 2021 жылдың қараша айында салтанатты ашылу рәсімі өтті. «Үлбі-ЖБҚ» ЖШС Framatome француз компаниясының сертификатын алды, бұл зауыт жылына 200 тонна уран көлемінде AFA 3GTM дизайнының ЖБҚ дайындай алатынын растайды. Сондай-ақ, ЖБҚ сатып алушы CGNPC-URC компаниясының барлық талаптары орындалып, ҚХР ядролық саласы үшін сертификатталған өнім беруші мәртебесі алынды.

2013 жылдан бастап Қазатомөнеркәсіп «Уран байыту орталығы» АҚ Ресей-Қазақстан бірлескен кәсіпорнының үлесін иелену арқылы 2043 жылға дейін жылына 2,5 млн ЕРР көлемінде уран байыту жөніндегі қызметтерге қол жеткізе алады. Уранды байыту бойынша көрсетілген опционды Қазатомөнеркәсіп «Үлбі-ЖБҚ» ЖШС өнімін шығаруды қамтамасыз ету үшін пайдаланады.
Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік (АЭХА) Үлбі металлургиялық зауытын Төмен байытылған уран банкін (ТБУ) орналастыру үшін алаң ретінде таңдады. ТБУ банкі – жалпы салмағы шамамен 90 тонна UF6 формасындағы, әлемде ядролық энергетикалық реакторлардың неғұрлым кең таралған түрі –стандартты жеңіл сулы реакторларға арналған ядролық отын дайындау үшін жарамды төмен байытылған уранның физикалық қоры.
АЭХА ТБУ банкін құрудың мақсаты – уран байыту технологиялары жоқ АЭЖА-ге мүше мемлекеттерді ядролық отын өндіру үшін шикізаттың кепілді қорымен қамтамасыз ету. Бұл шикізатты жеткізуде үзіліс болған жағдайда, тұтынушы елдер банкте сақталған ТБУ материалын пайдалана алады.
ҮМЗ АЭХА критерийлеріне неғұрлым толық жауап беретін алаң ретінде таңдалды: инфрақұрылымның және білікті қызметкерлердің болуы, физикалық қорғаудың сенімді жүйесі, көлік инфрақұрылымы және қолжетімділік. Бұдан басқа, зауытта АЭХА-нің кепілдік режимі 20 жылдан бері жұмыс істеп келеді.


2018 жылғы 28 желтоқсанда Қазатомөнеркәсіп, ҮМЗ және Cameco Согр. қазақстандық тарапқа уранды аффинаждау және конверсиялау технологияларын пайдалану құқығын беру туралы шарт жасасты. 2020 жылғы 28 қаңтарда технологиялар Қазатомөнеркәсіпке берілді.
Қазіргі уақытта ҮМЗ-ға уранды аффинаждаудың алынған технологиясын енгізу мүмкіндігін бағалау үшін зауытта «600-ғимарат. Қайта жаңарту. Қуаты жылына 6000 тонна уран U шала тотығын аффинаждау өндірісі» инвестициялық жобасы іске асырылып жатыр.

Пікір қалдыру